سوگیری
Bias (in AI)
رفتار ناعادلانه یا نامتوازن یک مدل با گروههای مختلف، که معمولاً از دادههای آموزشی یا طراحی سامانه میآید.
سوگیری در هوش مصنوعی یعنی مدل بهطور نظاممند با گروهی از افراد متفاوت و ناعادلانه رفتار کند؛ مثلاً در اعتبارسنجی، متقاضیان یک منطقه یا یک گروه سنی را بدون دلیل موجه بدتر ارزیابی کند.
سوگیری معمولاً عمدی نیست و از این منابع میآید:
- دادههای آموزشی که نابرابریهای گذشته را منعکس میکنند؛
- کم بودن نمونه از بعضی گروهها؛
- متغیرهایی که بهطور غیرمستقیم جانشین ویژگیهای حساس میشوند.
شناسایی سوگیری نیازمند ارزیابی مدل به تفکیک گروهها، توضیحپذیری و ممیزی الگوریتم است.
قسمت صوتی این واژه در ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۶ در «یک دقیقه با ایران اوپن فاینانس» منتشر میشود.
واژههای مرتبط
ارزیابی مدلModel evaluationآزمودن نظاممند یک مدل یا عامل هوشمند با نمونههای مشخص، برای سنجیدن دقت، ایمنی و رفتار آن پیش و پس از استفاده.توضیحپذیریExplainabilityتوانایی یک سامانه هوشمند برای ارائه دلیلی قابلفهم برای خروجی یا تصمیمش، به کاربر، ناظر یا ممیز.ممیزی الگوریتمAlgorithm auditبررسی مستقل و نظاممند یک سامانه هوشمند برای اطمینان از درستی، انصاف، امنیت و پایبندی آن به سیاستها و مقررات.