شتاب: سوئیچ ملی کارت و قواعد عضویت بانک‌ها
شتاب کارت هر بانک را در خودپرداز و کارتخوان بانک دیگر قابل استفاده می‌کند. چه کسی می‌تواند عضو شود، تسویه چطور انجام می‌شود و قواعدش کجاست؟
شتاب (شبکه تبادل اطلاعات بین بانکی) همان چیزی است که اجازه می‌دهد کارت یک بانک در خودپرداز یا کارتخوان بانک دیگر کار کند. بانک مرکزی می‌گوید شتاب از سال ۱۳۸۱ با هدف یکپارچه کردن سامانه‌های کارت همه بانک‌ها آغاز به کار کرد و امروز نقش سوئیچ ملی کارت را دارد.
به گفته همین منبع، شتاب برداشت نقدی، خرید، انتقال وجه، پرداخت قبض و مانده‌گیری را از راه خودپرداز، کارتخوان، اینترنت، تلفن همراه و کیوسک پوشش می‌دهد.
عضویت. بانک مرکزی می‌گوید هر بانک یا مؤسسه اعتباری که از بانک مرکزی مجوز گرفته باشد، می‌تواند با تأیید بانک مرکزی و امضای توافق‌نامه عضو شتاب شود. عضو باید:
- نزد بانک مرکزی حساب جاری ویژه تسویه شتاب باز کند؛
- سوئیچ خود و خط ارتباطی تا سوئیچ شتاب را طبق استانداردها راه بیندازد؛
- برای شرایط اضطراری، سامانه و تجهیزات پشتیبان داشته باشد.
تسویه. بانک مرکزی پایان هر روز کاری پردازش و پایاپای تراکنش‌ها را انجام می‌دهد و سپس حساب اعضا را تسویه می‌کند. عضو باید موجودی حساب تسویه‌اش را طوری مدیریت کند که بدهکار نشود.
قواعد. طبق معرفی بانک مرکزی، «مقررات حاکم بر مرکز شتاب» شش فصل و پنجاه‌ونه ماده دارد و در خرداد ۱۳۸۱ پس از تصویب شورای پول و اعتبار به شبکه بانکی ابلاغ شد.
در این توصیف، عضویت در شتاب برای بانک‌ها و مؤسسات اعتباری دارای مجوز تعریف شده است، نه برای هر کسب‌وکاری که خدمات کارتی می‌دهد.
این نوشته اطلاع‌رسانی عمومی است، نه مشاوره حقوقی؛ متن مقررات را از منبع رسمی بخوانید.
منابع: بانک مرکزی: شتاب، بانک مرکزی: سامانه‌های تسویه و پرداخت، بانک مرکزی: مقررات حاکم بر مرکز شتاب
نسخه صوتی: همین موضوع را در قسمت این هفته پادکست، گفت‌وگویی حدود دو دقیقه‌ای، بشنوید.
تقویم کاری هفته: ۶ آبان تا ۱۲ آبان ۱۴۰۵
این نما به‌طور خودکار از موتور تقویم مالی ایران اوپن فاینانس™ ساخته شده است: روزهای کاری، تعطیلات و تاریخ تسویه T+1 برای هر روز هفته.
خلاصه هفته
- روز کاری بانک و شبکه پرداخت (آخر هفته: جمعه): ۶ روز
- روز کاری دستگاه‌های دولتی و بازار سرمایه (آخر هفته: پنجشنبه و جمعه): ۵ روز
- پایان ماه در این هفته نیست.
روزبه‌روز
| روز | وضعیت (بانک) | تسویه T+1 | مناسبت |
|---|---|---|---|
| چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۷ آبان | — |
| پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۹ آبان | — |
| جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵ | آخر هفته | ۹ آبان | — |
| شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۱۰ آبان | — |
| یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۱۱ آبان | — |
| دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۱۲ آبان | — |
| سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ | کاری | ۱۳ آبان | — |
تعطیلات رسمی ۳۰ روز آینده
- شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵: شهادت حضرت فاطمه زهرا (پیش‌بینی ±۱ روز)
دست‌کم یکی از تعطیلات بالا قمری است و تاریخ آن تا اعلام رسمی (بر پایه رؤیت هلال) ممکن است یک روز جابه‌جا شود. در زمان‌بندی تسویه و سررسیدها یک روز حاشیه در نظر بگیرید.
همین محاسبه‌ها از طریق API تقویم، کیت توسعه، خط فرمان و سرور MCP در دسترس‌اند.