نقشه تنظیم‌گران مالی ایران: چه نهادی بر چه بخشی نظارت می‌کند؟
در ایران یک ناظر واحد برای همه خدمات مالی وجود ندارد. این قسمت نقشه سه تنظیم‌گر اصلی را نشان می‌دهد: بانک مرکزی، سازمان بورس و بیمه مرکزی.
در نظام مالی ایران یک تنظیم‌گر واحد برای همه‌چیز وجود ندارد. هر بخش از بازار مالی زیر نظر نهاد مشخصی است و یک کسب‌وکار فین‌تک، بسته به کاری که می‌کند، ممکن است با بیش از یکی از آن‌ها سروکار داشته باشد. این فصل از همین نقشه شروع می‌شود.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در مرکز نقشه است. بر اساس فصل دوم قانون بانک مرکزی مصوب ۱۴۰۲، که متن آن در پایگاه بانک مرکزی آمده، «تنظیم‌گری نظام پرداخت کشور» و «گسترش و تنظیم‌گری فناوری نوین مالی (فین‌تک) فعال در حوزه نقل و انتقال پول و ابزارهای پرداخت» از وظایف این بانک است.
سازمان بورس و اوراق بهادار بازار سرمایه را زیر نظر دارد. این سازمان در معرفی خود، کارش را نظارت بر حسن اجرای قانون بازار اوراق بهادار مصوب ۱۳۸۴ و ایجاد محیطی امن برای سرمایه‌گذاران توصیف می‌کند.
بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای صنعت بیمه همین نقش را دارد. در فهرست وظایف و اختیاراتی که روی پایگاه خود منتشر کرده، تهیه آیین‌نامه‌های لازم برای امر بیمه و «ارشاد و هدایت و نظارت بر مؤسسات بیمه» آمده است.
نهادهای دیگری هم در این نقشه هستند، از زیرساخت‌های پرداخت تا مراجع مالیاتی و تجارت الکترونیکی. هر کدام را در قسمت‌های بعدی جداگانه می‌بینیم.
پرسش کلیدی برای هر محصول این است: پول، دارایی یا ریسک مشتری در کدام بازار جابه‌جا می‌شود؟ پاسخ همین پرسش معمولاً نشان می‌دهد با کدام تنظیم‌گر طرف هستید.
این نوشته اطلاع‌رسانی عمومی است، نه مشاوره حقوقی؛ متن مقررات را از منبع رسمی بخوانید.
منابع: بانک مرکزی: مسئولیت، اهداف، وظایف و اختیارات (فصل دوم قانون بانک مرکزی مصوب ۱۴۰۲)، سازمان بورس و اوراق بهادار: درباره سازمان، بیمه مرکزی: وظایف و اختیارات
نسخه صوتی: همین موضوع را در قسمت این هفته پادکست، گفت‌وگویی حدود دو دقیقه‌ای، بشنوید.
تقویم کاری هفته: ۱۵ مهر تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵
این نما به‌طور خودکار از موتور تقویم مالی ایران اوپن فاینانس™ ساخته شده است: روزهای کاری، تعطیلات و تاریخ تسویه T+1 برای هر روز هفته.
خلاصه هفته
- روز کاری بانک و شبکه پرداخت (آخر هفته: جمعه): ۶ روز
- روز کاری دستگاه‌های دولتی و بازار سرمایه (آخر هفته: پنجشنبه و جمعه): ۵ روز
- پایان ماه در این هفته نیست.
روزبه‌روز
| روز | وضعیت (بانک) | تسویه T+1 | مناسبت |
|---|---|---|---|
| چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۱۶ مهر | — |
| پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۱۸ مهر | — |
| جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵ | آخر هفته | ۱۸ مهر | — |
| شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۱۹ مهر | — |
| یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۲۰ مهر | — |
| دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۲۱ مهر | — |
| سه‌شنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۵ | کاری | ۲۲ مهر | — |
تعطیلات رسمی ۳۰ روز آینده
- در ۳۰ روز آینده تعطیل رسمی ثبت نشده است.
همه تعطیلات این بازه قطعی‌اند.
همین محاسبه‌ها از طریق API تقویم، کیت توسعه، خط فرمان و سرور MCP در دسترس‌اند.